Wiedza o pedagogii - Archiwum

Kształcenie charakteru cz. 11

Ale zupełnie właściwe jest szlachetne i święte oburzenie, zmuszające do uszanowania, gdy wychodzi z głębi poczucia moralnego i zwraca się przeciw prawdziwemu złu moralnemu, a jednak nie traci panowania nad sobą. Takiego gniewu niech nikt nie powstrzymuje, lecz niech go z całą mocą wyrazi. Ale jeśli kto w uniesieniu przekroczy właściwą miarę — a łatwo […]

Kształcenie charakteru cz. 10

A więc skąd, na co te uniesienia gniewu? Nieraz sam czas i lepsze poznanie charakteru młodzieży więcej i lepiej poradzą, niż niepotrzebna zawziętość. I młodzież po szkodzie staje się mądrą. A i z tego względu nie powinniśmy się zaraz gniewać, że wady i uchybienia, występujące jawnie, otwierają nam nieraz sposobność głębszego wejrzenia w duszę dziecięcą, […]

Kształcenie charakteru cz. 9

Ale przede wszystkim wybuchy gniewu i popędliwość nie powinny mieć dostępu do duszy nauczyciela, który ma nauczać i wychowywać. Zapalczywość i popędliwość najczęściej występują wtedy, gdy kto uchybienia i przywary młodzieży pojmuje niewłaściwie i nie upatruje w nich jedynie objawów słabej albo nawet chorobliwej natury dziecięcej. Jak lekarz nie unosi się gniewem na chorego, który […]

Kształcenie charakteru cz. 8

Nauczyciel nie powinien być także drażliwym, choćby dlatego, że nie stoi z uczniem na jednym stopniu, lecz stoi o tyle wyżej, że uczeń wcale go dosięgnąć nie może, choćby mu się zachciało godzić w niego. Wszak to chłopcy, głupi chłopcy w dobrym znaczeniu tego wyrazu, którzy siedzą przed nami; oni dopiero się wyrabiają, nie są […]

Kształcenie charakteru cz. 7

Czyż humor nas, nauczycieli, miałby opuszczać najwcześniej? Niemal się tak zdaje – obcowanie z młodzieżą zdaje się na wielu z nas nie wywierać tego wpływu odświeżającego, odmładzającego, jaki mieć powinno. Humor i wesołe usposobienie są to potęgi w szkole, przez wielu niedoceniane. Nie uchybia to nam bynajmniej – jak wielu mniema – jeśli pielęgnujemy i […]

Kształcenie charakteru cz. 6

A dalej: panowanie nad sobą – to jest cnota nauczycielska najwyższej wagi. Gdzie jej niema, występuje zbyt wiele przywar: irytacja, zły humor, drażliwość, gniew, namiętność i inne wybuchy temperamentu, wyprowadzające działalność nauczycielską z właściwego toru. Ale łatwo to powiedzieć, że powinniśmy się wystrzegać takich afektów. Całkiem bez irytacji obejść się nie można; ale z tego […]

Kształcenie charakteru cz. 5

Oddawać każdemu, co mu się należy według darów i zasług jego; rozdzielać łaskę i niełaskę według słuszności, a przy tym nie zważać na powierzchowność ucznia, ani na jego stopień i stan; nie karać dziś tego, co jeszcze wczoraj puszczało się płazem; być zawsze jednakowym i konsekwentnym w rzeczach drobnych i wielkich: to wszystko ma wielką […]

Kształcenie charakteru cz. 4

Dzieło wymaga nie tylko sztuki i nauki, ale i cierpliwości. A jednak niecierpliwość tak często się zdarza. Niezadowolone, opryskliwe, zgryźliwe skargi na lenistwo i nieuwagę, zrzędzenie, łajanie, bicie przy zbyt powolnych postępach! Trochę cierpliwości, a w tym samym czasie, który marnujemy na niecierpliwe i nieużyteczne słowa, osiągniemy więcej, niż przez te oznaki niecierpliwości. Czego nie […]

Kształcenie charakteru cz. 3

Uczniowie, zwłaszcza w klasach średnich, nie są bardzo czuli na takie czułości; raczej czarny powinny działać w dziedzinie wzajemnej miłości i życzliwości, a nie słowa sentymentalne. Ale nie chciałbym być źle zrozumianym. Trafne, pełne miłości słowo jest bardzo na miejscu, gdy chodzi o zyskanie zaufania, gdy np. istnieją pewne przesądy młodociane, które łatwo mogą się […]

Kształcenie charakteru cz. 2

Kto uczniów swoich w ogóle uważa za ludzi złych, ten wkrótce wywoła złośliwość; lepiej jest ich uważać za poczciwych i dobrych, dopóki się nie okaże coś przeciwnego, a większość z nich stanie się dobrą. Od zbyt wielkiej ufności uchroni przecież ludzi myślących bystre oko i bystry rozum.— Ale przede wszystkim unikać należy szyderczego, uszczypliwego traktowania […]